است يا نه صورت اول ( شك در تكليف ) مجراى اصالة البراءة است و صورت دوم نيز يا احتياط در آن ممكن است و يا ممكن نيست اگر احتياط در آن ممكن بود مجراى قاعدهء احتياط است و گرنه مجراى قاعدهء تخيير است . و آنچه گفتيم رأى و نظر ماست در مجارى اصول چهارگانه . و حال آنكه در موارد و مجارى اين اصول ميان اصوليين اختلاف واقع شده كه بحث كامل دربارهء هريك از اين اصول به محل خودش واگذار شده است . پس مطالب ما در سه مقصد بيان مىشود . مقصد اول : در قطع ، مقصد دوم در ظن ، مقصد سوم در توضيح اصول عمليه‌اى كه گفته شد هنگام شك بايد به آنها رجوع شود . تشريح المسائل * مكلف بر چند نوع است ؟ ج : بر چهار نوع است : 1 - مكلف مجتهد ؛ 2 - مكلف غير مجتهد ؛ 3 - مكلف شأنى ؛ 4 - مكلف فعلى . * مراد از مكلف مجتهد چه كسى است ؟ ج : كسى است كه خود با استفاده از طرق استنباط و منابع فقهى احكام مورد نياز را به دست آورد . * مراد از مكلف غير مجتهد چه كسى است ؟ ج : كسى كه قادر بر استنباط احكام نبوده و نيازمند رجوع به كارشناسى احكام دارد . * مراد از مكلف در عبارت شيخ كدام‌يك از دو مكلف مذكور مىباشد ؟ و چرا ؟ ج : مكلف مجتهد ، زيرا بحث اصولى : اوّلا : پيرامون وظايف و تكاليف مجتهد است . ثانيا : قطع و ظنّ و شك براى غير مجتهد پديد نمىآيد . * مراد از مكلف شأنى چه كسى است ؟ ج : شخص بالغ ، عاقل و توانائى كه شأنيت خطاب را دارد و لكن حالت التفات را ندارد * مكلف شأنى در چه صورتى فعلى مىشود ؟ ج : در صورتى كه از حالت غفلت خارج و متوجّه خطاب شود . * مراد از مكلف فعلى چه كسى است ؟ ج : فرد بالغ عاقل و توانائى كه ملتفت و متوجّه است نه غافل